Աշխատանքային խմբի առաջին նիստը

ԱՄՆ ՄԶԳ ԳԱՏՕ ծրագիրը և ՀՀ շրջակա միջավայրի նախարարությունը (ՇՄՆ) ս.թ.oգոստոսի 28-ին Երևանում անցկացրեցին ՀՀ ՇՄՆ աշխատանքային խմբի անդրանիկ նիստը, որի նպատակն էր քննարկել Արարատյան դաշտի հիդրոլոգիական և հիդրոերկրաբանական պայմանների վերաբերյալ ԳԱՏՕ ծրագրի վերլուծության արդյունքները և Արարատյան դաշտի ատլասի նախնական տարբերակը: Նիստը վարեց ՀՀ ՇՄՆ Լիցենզիաների, թույլտվությունների և համաձայնեցումների վարչության պետի ժամանակավոր պաշտոնակատար Էդգար Փիրումյանը:

Աշխատանքային խմբի նիստի մեկնարկը

Աշխատանքային խմբի հանդիպումները ՔՈՎԻԴ-19 համավարակի պատճառով հետաձգվել էին և հաղորդակցությունն իրականացվել էր առցանց ձևաչափով: Որպես առաջին նիստ` այն հատկանշական էր և ինտերակտիվ. խմբի անդամները հավաքվել էին ամփոփելու մինչ օրս իրականացված աշխատանքների արդյունքները: 

Աշխատանքային խումբը ստեղծվել է 2020թ. հունվարին՝ ՀՀ ՇՄ նախարարի հրամանով: Խմբի կազմում ընդգրկված են ՀՀ ՇՄՆ-ի, ներառյալ Լիցենզիաների, թույլտվությունների և համաձայնեցումների վարչության, Ջրային քաղաքականության վարչության, Հիդրոօդերևութաբանության և մոնիթորինգի կենտրոնի, ինչպես նաև ՀՀ տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարության Ջրային կոմիտեի, ՀՀ Գիտությունների ազգային ակադեմիայի Երկրաբանական գիտությունների ինստիտուտի, Ա. Նազարովի անվան երկրաֆիզիկայի և ինժեներային սեյսմաբանության ինստիտուտի, ԱՄՆ ՄԶԳ հայաստանյան առաքելության և ԳԱՏՕ ծրագրի ներկայացուցիչները: Աշխատանքային խմբի նպատակն է երաշխավորել միջազգային դոնոր կազմակերպությունների, այդ թվում` ԱՄՆ ՄԶԳ-ի աջակցությամբ Հայաստանի ջրային ոլորտում իրականացվող ծրագրերի աշխատանքերի արդյունավետությունը և նախատեսված արդյունքների ստացումը։

Նիստի ընթացքում ԳԱՏՕ ծրագրի թիմը ներկայացրեց Արարատյան դաշտի 2016թ. ջրային և ջրատնտեսական հաշվեկշիռների, Արարատյան դաշտի ստորերկրյա ջրավազանի ստորերկրյա ջրային պաշարի, ջրավազանը սնող ստորերկրյա ջրերի բնական ռեսուրսների և ստորերկրյա ջրօգտագործման թույլատրելի առավելագույն ծավալների հաշվարկային արժեքները: Նկարագրվեցին աշխատանքի ընթացքում կիրառված մեթոդաբանությունը և վերլուծական գործիքները՝ շեշտադրելով աշխատանքային խմբի կողմից արված առաջարկություններն աշխատանքը կատարելու ընթացքում:

Ներկայացվում է Արարատյան դաշտի ջրային պաշարները

ԳԱՏՕ ծրագիրը նաև ներկայացրեց Արարատյան դաշտի ատլասի նախնական տարբերակը, որը պատրաստվել է պետական մարմինների և միջազգային կազմակերպությունների հետ սերտ համագործակցությամբ` ստանալով նրանցից երկրատարածական տվյալներ և տեղեկատվություն Արարատյան դաշտի ջրային ռեսուրսների վերաբերյալ:    

Այնուհետև քննարկվեցին Արարատյան դաշտի հիդրոլոգիական և հիդրոերկրաբանական պայմանների վերաբերյալ ԳԱՏՕ ծրագրի վերլուծության արդյունքները, տրվեցին լրացուցիչ խորհուրդներ ատլասի լրամշակման կապակցությամբ` նախքան այն կառավարություն և այլ շահագրգիռ կողմերին ներկայացնելը:

Քննարկումներ. հարց ու պատասխան

ՀՀ Գիտությունների ազգային ակադեմիայի Երկրաբանական գիտությունների ինստիտուտից դոկտոր Հրաչյա Շահինյանը նշեց. «ԳԱՏՕ ծրագրի աշխատանքում կիրառված մեթոդաբանությունը ստորերկրյա ջրերի մաթեմատիկական եղանակով հաշվարկման ավանդական մոտեցումն է՝ ArcGIS առաջադեմ վերլուծական գործիքների և ստորերկրյա ջրերի մոդելավորման ծրագրերի օգտագործմամբ»:

ՀՀ ՇՄՆ Լիցենզիաների, թույլտվությունների և համաձայնեցումների վարչության գլխավոր մասնագետ Նազիկ Ջզմաչյանը շարունակեց, առաջարկելով «ՀՀ կառավարությանը ներկայացնել կոնկրետ միջոցառումներ Արարատյան դաշտի ջրային ռեսուրսների արդյունավետ կառավարման նոր քաղաքականության իրականացման համար»:   

ՀՀ ՇՄՆ Հիդրոօդերևութաբանության և մոնիթորինգի կենտրոնի Հիդրոլոգիայի կենտրոնի պետ Էդգար Միսակյանն նշեց, որ «Կառավարությանը պետք է առաջարկել, որ համագործակցի գիտահետազոտական ինստիտուտների հետ` Արարատյան դաշտի ջրային ռեսուրսների վերաբերյալ որոշումների կայացման ն աջակցող տվյալների համալրման և վերլուծական բացերի լրացման համար»:    

Քննարկում փոքր խմբերով

Ջրային կոմիտեի Գույքի կառավարման և ներդրումների իրականացման վարչության պետի ժամանակավոր պաշտոնակատար Գևորգ Ալոյանը ընդգծեց Արարատյան դաշտի ստորերկրյա ջրավազանի մոդելավորման գործիքներում կիրառվող տվյալների կանոնավոր թարմացման և գործիքների օգտագործման կարևորությունը: Նա մի քանի առաջարկություն արեց Արարատյան դաշտի ատլասի հրատարակման կապակցությամբ, նշելով, որ այն մեկ հրատարակության մեջ ամբողջացված թարմ տվյալների և տեղեկատվության կարևոր աղբյուր է` Արարատյան դաշտի միասնական երկրատարածական տվյալների բազայի հետ միասին:  

Նիստի մասնակիցները համաձայնության եկան հետագա քայլերի շուրջ. ա) ամփոփել Արարատյան դաշտի ջրային ռեսուրսների վերաբերյալ ձեռք բերված հիմնական արդյունքները, բ) ՀՀ կառավարությանը ներկայացնել առաջարկություններ Արարատյան դաշտի ստորերկրյա և մակերևութային ջրերի արդյունավետ կառավարման վերաբերյալ` հաշվի առնելով, որ այն Հայաստանի խոշոր գյուղատնտեսական գոտին է և տարածաշրջանի կենսապահովման աղբյուրը:

Եղեգնուտ համայնքի խմելու ջրի համակարգի բարելավման ծրագրի առցանց բացում

Սույն թվականի հուլիսի 30-ին տեղի ունեցավ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների Միջազգային Զարգացման Գործակալության (ԱՄՆ ՄԶԳ)  ֆինանսավորմամբ իրականացված Արմավիրի մարզի Եղեգնուտ համայնքի ջրամատակարարման համակարգի բարելավման ծրագրի  առցանց բացումը։

Ծրագիրն իրականացվել է ԱՄՆ ՄԶԳ  «Գիտական առաջադեմ տեխնոլոգիաների օգտագործում և համագործակցություն հանուն ռեսուրսների համալիր պահպանության» (ԳԱՏՕ) և «Ջրային ռեսուրսների մասնակցային և արդյունավետ օգտագործում» (PURE-Water)   ծրագրերի և Եղեգնուտ համայնքի համագործակցության շնորհիվ:  Միջոցառմանը մասնակցեցին ԱՄՆ ՄԶԳ հայաստանյան առաքելության տնօրեն Դեբորա Գրիզերը, Արմավիրի  մարզպետ Համբարձում Մաթևոսյանը, Եղեգնուտ համայնքի  փոխգյուղապետի  ժամանակավոր պաշտոնակատար Աշոտ Խուրշուդյանը,  գործընկեր կազմակերպությունների և համայնքի ներկայացուցիչները, հյուրեր:

Միջոցառման ընթացքում ցուցադրվեց Եղեգնուտի ջրամատակարարման համակարգի բարելավման ծրագրի արդյունքների մասին տեսանյութը։

Ծրագրի իրականացման արդյունքում գյուղի բոլոր տնային տնտեսություններն ունեն շուրջօրյա քլորացված ջրամատակարարում։ Մասնավորապես վերանորոգվել է խմելու ջրագծի համակարգը. կառուցվել են նոր պոմպակայան և քլորացման կայան,  ամբողջությամբ փոխարինել են հին ջրագծի քայքայված խողովակները  նոր, պոլիէթիլենային խողովակներով, տեղադրվել են ջրաչափեր բոլոր տներում, համայնքին տրամադրվել է ջրի սպառման և մուծումների հաշվառման արդյունավետ  գրանցման նոր համակարգչային ծրագիր:

Այս Ծրագիրը միայն ջուր չի, որ ապահովել է համայնքին. ջրամատակարարման բարեկարգված համակարգի շնորհիվ ջրի և էլեկտրաէներգիայի զգալի խնայողություն կա ներկայումս – տարեկան 308,000 մ3 ջուր և 118 մՎտ*ժ էներգիա:

Իր ողջույնի խոսքում Արմավիր մարզպետ պարոն Մաթևոսյանը կարևորեց արդեն վերանորոգված ենթակառուցվածքի փոխանցումը համայնքին հետագա կառավարման և շահագործման համար։ <<Ամեն ինչ հնարավոր է իրականացնել ճիշտ գործընկերներ ընտրելու, աշխատանքը ճիշտ կազմակերպելու և աշխատանքի հանդեպ սրտացավ վերաբերմունք ունենալու դեպքում>>,- նշեց նա։

Ծրագրի մեկ այլ արդյունք. համայնքի երկու բնակիչ կունենան աշխատանք: Վերապատրաստվելով ծրագրի շրջանակներում, նրանք կհսկեն և կապահովեն ջրամատակարարման համակարգի անխափան աշխատանքը: 

<< Շնորհավորում եմ Եղեգնուտի բնակիչներին այս բացառիկ առիթով, և հպարտ եմ ու երջանիկ, որ մաս եմ կազմում այս տոնակատարության՝ թեկուզ և առցանց հարթակում։ Եղեգնուտ համայնքը 2 տասնյամյակից ավելի զրկված է եղել անվտանգ և ապահով խմելու ջրից,  համակարգում հոսակորուստները կազմել են մոտ 70 տոկոս քայքայված ջրագծերի պատճառով։ Շնորհակալություն եմ հայտնում այն օժանդակության համար, որ համայնքը ցուցաբերեց ԳԱՏՕ և PURE-Water ծրագրերին` իրականություն դարձնելու համայնքի ավելի քան 2200 բնակիչների համար շաբաթական 7 օրվա ընթացքում 24-ժամյա մաքուր և անվտանգ ջուր ունենալու երազանքը>>. իր բացման խոսքում նշեց ԱՄՆ ՄԶԳ հայաստանյան առաքելության տնօրեն Դեբորա Գրիզերը։

“Ջուրը կյանք է.” Մաքուր ջուր Եղեգնուտ համայնքին

Ռազմիկ Մկրտչյան, Եղեգնուտ համայնքի գյուղապետի ժ.պ. “Այս տարվա սկզբին խմելու ջրագծի բարելավման արդյունքում բոլոր 482 տնտեսություններն ապահովված են 24-ժամյա մաքուր ջրով, նրանք վճարում են իրենց սպառած ջրի դիմաց: COVID 19 համավարակի պայմաններում ամբողջ օրը հոսող ջուր ունենալը պատշաճ պաշտպանություն է ապահովում”:

Ծրագիրը վերանորոգել է խմելու ջրագծի համակարգը. կառուցվել են նոր պոմպակայան և քլորացման կայան, նոր ջրագիծ: Այն ապահովում է քլորացված և ապահով ջրով. ապահով, քանի որ երկար տարիներ մարդիկ օգտագործել են ծորակից եկող ժանգոտ, ցեխոտ և ոչ անվտանգ ջուր:

Վերջին քսան և ավելի տարիներին ջուրը համայնքի համար առաջնային կարիքն ու երազանքն էր. այսօր այն իրականություն է: Ամբողջ համայնքը, մոտ 2200 բնակիչ, օգտվում են ծրագրից:

“Քայլեք ամբողջ գյուղով, յուրաքանչյուր փողոց և ծայրամասային տուն ունի մաքուր ջուր: Սա ծայրահեղ անհրաժեշտություն է մեզ համար, կանանց համար հատկապես, որպեսզի նրանք ապահովեն պատշաճ հիգիենա, սանիտարական պայմաններ ու առողջ ապրելակերպ իրենց ընտանիքների համար“, Ձյունիկ Խուրշուդյան, համայնքի բնակիչ:

Այս Ծրագիրը միայն ջուր չի, որ ապահովել է համայնքին. ջրային նոր համակարգի շնորհիվ ջրի և էլեկտրաէներգիայի զգալի խնայողություն կա ներկայումս – տարեկան 308,000 մ3 ջուր և 118 մՎտ*ժ էներգիա: Տնային տնտեսություններում դրվեցին ջրաչափեր՝ խթանելով ջրից օգտվելու նոր մշակույթ. ավելի պատասխանատու և հոգատար ջրօգտագործում:

Ծրագրի մեկ այլ արդյունք. համայնքի երկու բնակիչ կունենան աշխատանք: Վերապատրաստվելով ծրագրի շրջանակներում, նրանք կհսկեն և կապահովեն կայանների անխափան աշխատանքը:

Եղեգնուտի ջրագծի նորոգումն իրականացվել է Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների Միջազգային Զարգացման Գործակալության (ԱՄՆ ՄԶԳ) «Գիտական առաջադեմ տեխնոլոգիաների օգտագործում և համագործակցություն հանուն ռեսուրսների համալիր պահպանության» (ԳԱՏՕ) և «Ջրային ռեսուրսների մասնակցային և արդյունավետ օգտագործում» ծրագրերի հաջող համագործակցության և Եղեգնուտ համայնքի աջակցության շնորհիվ: Ահա, թե ինչպես են միացյալ ջանքերը և հաջող համագործակցությունը համայնքի կյանքում դրական փոփոխություն բերում:

Ծրագրի առցանց բացումը տեղի ունեցավ հուլիսի 30-ին, ժամը 3-ին, որին մասնակցում էին ԱՄՆ ՄԶԳ տնօրենը, Արմավիրի մարզի մարզպետը, Եղեգնուտի գյուղապետարանը, իրագործող և համագործակցող կազմակերպությունները, հյուրեր:

Շարունակվում են ստորերկրյա ջրերի մոդելավորման աշխատանքները

Ապրիլի 15-ին ԳԱՏՕ ծրագրի թիմն անցկացրեց առցանց հանդիպում ամերիկյան Aquaveo ընկերության փորձագետ Թոդ Վուդի հետ, որը խորհրդատվություն է տրամադրում ԳԱՏՕ ծրագրի մասնագետներին ստորերկրյա ջրերի մոդելավորման աշխատանքների իրականացման գործում: Հանդիպման նպատակն էր ներկայացնել և քննարկել Արարատյան դաշտի ստորերկրյա ջրերի հոսքի պարզեցված մոդելը:

ԳԱՏՕ ծրագրի մասնագետները ներկայացրեցին ստորերկրյա ջրերի հոսքի մոդելի վերջին տարբերակը` պրն. Վուդի առաջարկությունների հիման վրա մոդելի տարբեր պարամետրերում կատարված ճշգրտումներով: Ծրագրի մասնագետները և Aquaveo-ի խորհրդատուն ստուգեցին նաև մոդելի սիմուլյացիայի արդյունքները՝ հետագա ճշգրտումների անհրաժեշտությունը պարզելու նպատակով:   

Արդյունքում, ԳԱՏՕ ծրագրի կողմից կմշակվի Արարատյան դաշտի ստորերկրյա ջրերի հոսքի ամբողջությամբ տրամաչափված մոդել, որի օգնությամբ հնարավոր կլլինի պարզել ստորերկրյա ջրային պաշարներից ջրառի ազդեցությունը հորիզոնների վիճակի վրա:

‼️ Հայտարարություն

ԱՄՆ ՄԶԳ «Գիտական առաջադեմ տեխնոլոգիաների պգտագործում հանուն ռեսուրսների համալիր պահպանության» ծրագիրը (այսուհետ՝ ԳԱՏՕ) նախատեսում է իրականացնել արտեզյան հորի լուծարման աշխատանքներ Արարատյան դաշտում։ Այս փուլում ԳԱՏՕ-ն պատրաստվում է պատվիրել հետազոտական և նախագծա-նախահաշվային աշխատանքներ։

Բոլոր այն նախագծային կազմակերպությունները, որոնք ունեն վթարային արտեզյան հորերի լուծարման գիտելիքներ ու փորձ ունեցող մասնագետներ և հետաքրքրված են մասնակցելու ԳԱՏՕ-ի կողմից առաջիկայում հայտարարվելիք մրցույթին, մինչև ս.թ. ապրիլի 2️3️-ը կարող են ներկայացնել կազմակերպության անվանումը, կոնտակտային տվյալները և կոնտակտային անձանց անունները հետևյալ էլեկտրոնային հասցեով՝ mkoshkaryan@engl.com.

Ոռոգման ծրագիր Խաչփար համայնքում

✅ Արմավիրի մարզի Խաչփար համայնքի ոռոգման համակարգի բարելավման ծրագրի նախապատրաստական աշխատանքները: Ծրագիրն իրականացվում է ԱՄՆ ՄԶԳ «Ջրային ռեսուրսների մասնակցային և արդյունավետ օգտագործում» ծրագրի հետ համատեղ: 
Այս պահին շինարարական աշխատանքները ժամանակավորապես դադարեցվել են երկրում հայտարարված արտակարգ իրավիճակի պատճառով:

Ոռոգման ծրագիր Փոքր Վեդի համայնքում

Արարատի մարզի Փոքր Վեդի համայնքում շարունակվում են ոռոգման ցանցի բարելավման աշխատանքները: Այս պահին ավարտվել է ջրագծի հիմնական հատվածի տեղադրումը և իրականացվում են ջրթողների միացումները:

ԳԱՏՕ ծրագրի գործընկերներն են «Հայաստան» համահայկական հիմնադրամը և
«Արտաշատ» ՋՕԸ-ն: Ծրագրի կոնցեպտը մշակվել է ԱՄՆ ՄԶԳ «Ջրային ռեսուրսների մասնակցային և արդյունավետ օգտագործում» ծրագրի հետ համատեղ։

Փորձարկվեց Վեդի քաղաքի ոռոգման համակարգը

Մարտի 3-ին ԳԱՏՕ ծրագրի մասնագետները փորձարկեցին Վեդի քաղաքի նոր ոռոգման համակարգի աշխատանքը։ 👨‍🔧🌳 Այն ապահովելու է Վեդի քաղաքի կանաչ գոտիների, ինչպես նաև սպորտդպրոցին պատկանող ֆուտբոլային դաշտի պատշաճ ոռոգումը։

Ոռոգման համակարգի բարելավման ծրագիրն իրականացվում է ԳԱՏՕ ծրագրի կողմից քաղաքապետարանի և ԱՄՆ ՄԶԳ «Ջրային ռեսուրսների մասնակցային և արդյունավետ օգտագործում» ծրագրի հետ համատեղ։

Նախամրցութային հանդիպման պարզաբանումներ՝ ՀՆՀ # 190220-01 «Խողովակների, կցամասերի ձեռքբերում և շինարարական աշխատանքների իրականացում Խաչփար գյուղի ոռոգման համակարգի օպտիմալացման ծրագրի շրջանակում»

Ս․թ․ փետրվարի 26-ին ԳԱՏՕ ծրագրի գրասենյակում տեղի է ունեցել նախամրցութային հանդիպում հետաքրքրված հայտատուների հետ՝ ՀՆՀ # 190220-01 «Խողովակների, կցամասերի ձեռքբերում և շինարարական աշխատանքների իրականացում Խաչփար գյուղի ոռոգման համակարգի օպտիմալացման ծրագրի շրջանակում։»

Նախամրցութային հանդիպման պարզաբանումները կից փաստաթղթում․

Հանդիպում ՀՀ Ազգային Ժողովում

Փետրվարի 21-ին ՀՀ Ազգային ժողովի Տարածքային կառավարման, տեղական ինքնակառավարման, գյուղատնտեսության եւ բնապահպանության հարցերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ Վարազդատ Կարապետյանը ընդունել է ԱՄՆ ՄԶԳ-ի և ԳԱՏՕ ծրագրի ներկայացուցիչներին։ ԳԱՏՕ ծրագրի մասնագետները ներկայացրեցին ստորերկրյա ջրային ռեսուրսների վերաբերյալ տվյալների արդիականացման աշխատանքները, ջրային ոլորտի օրենսդրական դաշտի բարելավման նախաձեռնությունները և Արարատյան դաշտի տարածքում իրականացվող ջրի և էներգիայի խնայողության պիլոտային ծրագրերը։ Հանդիպման ընթացքում քննարկվեցին նաև ջրային օրենսդրության բարելավման ոլորտում համագործակցության ընդհանուր եզրերը։